കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അതികായനും ജനകീയ നേതാവുമായ വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ വിടവാങ്ങിയിട്ട് ഇന്നേക്ക് ഒരു വർഷം. മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷനേതാവ്, തൊഴിലാളി-കർഷക സമരങ്ങളുടെ മുന്നണിപ്പോരാളി, അവസാന ശ്വാസം വരെ കർമനിരതനായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിൽ മായാത്ത അടയാളമാണ് വി.എസ്. പതിപ്പിച്ചത്.
പോരാട്ടമെന്ന വാക്കിന്റെ ആൾരൂപമായിരുന്നു വേലിക്കകത്ത് ശങ്കരൻ അച്യുതാനന്ദൻ. ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ‘വി.എസ്.’ എന്ന രണ്ടക്ഷരം ഒരു പേര് മാത്രമായിരുന്നില്ല; ചൂഷണത്തിനും അനീതിക്കുമെതിരായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ശബ്ദമായിരുന്നു അത്. ഒരു വർഷം മുമ്പ് അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വിടവാങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമരവീര്യവും രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യവും ഇന്നും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ സജീവമാണ്.
സഖാവ് പി. കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ സ്വാധീനത്തിലാണ് വി.എസ്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് എത്തിയത്. തൊഴിലാളിവർഗ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന അധ്യായമായ പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരത്തിൽ സജീവ സാന്നിധ്യമായി. 1964-ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ സ്ഥാപക നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി. 1980 മുതൽ 1992 വരെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായും, 1985 മുതൽ 2009 വരെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായും പാർട്ടിയെ നയിച്ചു.
രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ നിരവധി ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾ അദ്ദേഹം നേരിട്ടു. പാമോലിൻ, ലാവ്ലിൻ, ഐസ്ക്രീം പാർലർ, ഇടമലയാർ തുടങ്ങിയ വിവാദങ്ങളിൽ ശക്തമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ചു. പ്ലാച്ചിമടയിലെ കൊക്കക്കോള വിരുദ്ധ സമരവും, എൻഡോസൾഫാൻ ദുരിതബാധിതർക്കായുള്ള പോരാട്ടവും, മൂന്നാർ കൈയേറ്റവിരുദ്ധ നടപടികളും അദ്ദേഹത്തെ ജനകീയ നേതാവായി കൂടുതൽ ഉയർത്തി. മതികെട്ടാൻമല കാൽനടയായി കയറിയതും ജനങ്ങൾ ഇന്നും ഓർക്കുന്ന സമരയാത്രകളിലൊന്നാണ്.
82-ാം വയസ്സിൽ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായ വി.എസ്., അധികാരത്തിലിരുന്നപ്പോഴും ജനകീയ വിഷയങ്ങളിൽ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത നിലപാടുകൾ തുടർന്നു. അധികാരവും സമരവും ഒരുപോലെ ചേർത്തുപിടിച്ച രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.
അവസാന ശ്വാസം വരെ പൊതുജീവിതത്തിൽ സജീവമായി തുടരുകയും, ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനോട് ചേർന്ന ജീവിതം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിന് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദന്റെ ഓർമകൾ ഇന്നും അനേകർക്ക് പ്രചോദനമാണ്.
കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ സമരത്തിന്റെയും ജനകീയ പ്രതിബദ്ധതയുടെയും പ്രതീകമായി വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും.
